عكاس قلب شیر

وقتى قدر كارتان را بدانند آنقدر انرژى مى گیرید كه چند برابر سختى هاى قبل را تحمل خواهید كرد. این بار با دید انسانى تر و نگاه جدید. تصور كنید چند سال یا چندین ماه وقت گذاشته اید و به سراغ پسرك آسیب دیده در جنگ رفته اید. همه از او قطع امید كرده اند ولى گزارش هاى تصویرى شما حاكى از این است كه او با تلاش خود و پزشكان رو به بهبودى مى رود. مردم هم جذب این تصاویر مى شوند. به زودى پول و مخارج بهبودى پسرك از سوى مردم جمع مى شود. همه دست به دعا برمى دارند و عكس هاى دلسوزانه شما مردم را همسو مى كند تا براى بازگشت پسرك جنگ زده همه كار بكنند. شاید مزدتان را با همین دعا و تشویق همگانى و بهبودى كامل پسرك گرفته باشید ولى چه چیزى بهتر از اینكه جایزه پولیتزر را به خاطر یك سرى عكس هاى خلاقانه و منفعت طلبانه براى یك خانواده به دست آورید؟ دیان فیتزموریس (Deanne Fitzmaurice) زنى ۴۷ ساله است كه ۱۶ سال براى «سانفرانسیسكو كرونیكل» عكاسى كرده. رشته عكاسى را در دانشگاه سانفرانسیسكو خوانده و عكس هایش در نشریات معروف آمریكایى مثل تایم، نیوزویك، یو اس نیوز، پیپل و... چاپ شده. او همان كسى است كه جایزه پولیتزر ۲۰۰۵ یعنى معتبرترین جایزه روزنامه نگارى آمریكایى را در بخش گزارش تصویرى از آن خود كرد. او صالح خلف را پیدا كرد، مجروح ۹ ساله جنگ عراق كه تا سرحد مرگ از او خون رفته بود. مردم با صالح با تیتر «جراحى قلب شیر» آشنا شدند. دیان فیتزموریس در ۵ نوبت، گزارش هاى مفصل تصویرى از پروسه جراحى تا سلامت كامل صالح را در روزنامه كرونیكل چاپ كرد. این گزارش ها از صحنه هاى دلخراش و جراحات عمیق به چشم و صورت صالح شروع شد و تا دویدن او در سالن بیمارستان و شادى اش در میان پرستاران ادامه یافت. در این میان سیل اى میل و نامه به سردبیر كرونیكل سرازیر شد و مردم خواستار قرارگرفتن در مورد جزئیات بیشتر این شیر كوچك عراقى شدند. مردم دیگر مى دانستند كه صالح با پدرش رحیم در بیمارستان اوكلند روزها را مى گذراند و جراحى هاى بزرگ و كوچك روى او انجام مى شود. اعضاى دیگر خانواده صالح هم در این مدت به او پیوستند. دیان مى گوید: «خیلى از مواقع من و مردیث (گزارشگر این ماجرا) با هم مى نشستیم و گریه مى كردیم. بعد دوربین را برمى داشتم و جلو مى رفتم. باید به این خانواده روحیه مى دادیم. صالح تنها كسى نبود كه در این جنگ ظالمانه تا سرحد مرگ رفته بود. مجروحان زیادى از عراق به بیمارستان اوكلند منتقل شده بودند ولى چیزى در صالح كوچولو وجود داشت كه از روز اول مرا جذب خود كرد. صالح به ما اجازه مى داد تا حتى در اوج دردكشیدن در كنارش باشیم. روح شاد و زیباى صالح بهترین وسیله براى آشنایى و پیوند ما بود. او فقط عربى مى دانست و من فقط انگلیسى. اما وظیفه انسانى عكاس است كه در چنین شرایطى با سوژه ارتباط روحى برقرار كند. من از او عكس مى گرفتم و عكس ها را روى ال سى دى دوربین نشانش مى دادم. او آنقدر هیجان زده مى شد كه مرا به وجد مى آورد. صالح و خانواده اش به من آنقدر اعتماد داشتند كه روزهاى آخر واقعاً جزیى از فامیلشان شده بودم.» دیان پسركى را به تصویر كشید كه یك چشم و یك دستش را در اثر انفجار بمب در نزدیكى خانه شان از دست داده بود. او برادرش را حین بازى در همان اطراف از دست داد. سردبیر كرونیكل به خاطر آشنایى با روحیه حساس عكاسش با سابقه ۱۶ ساله، او را رها گذاشت تا داستان غم انگیزش را از جنگ توصیف كند. فیتزموریس مى گوید: «از جنگ متنفرم. از هر نوع كشتارى بیزارم. توان اینكه به عراق بروم و از نزدیك حجم بالاى خونریزى و قتل عام را تماشا كنم، نداشتم. به دنبال شرایطى بودم كه بتوان به جزئیات و مسائل حاشیه اى جنگ بپردازم تا اینكه صالح را پیدا كردم. ایده من قبول شد... براى نشان دادن تنفرم از جنگ و كشتن مردم بى گناه، خداوند بى گناه ترین موجود را سر راهم قرار داد. صالح بهترین دلیل براى نمایش مظلومیت مردم عراق بود.» او این روش را سال ها پیاده كرده. به موضوعى علاقه مند مى شود و ایده اش را به صورت گزارش تصویرى از سوژه مورد نظر پى مى گیرد. فاحشه خانه هاى نوادا، یكى از سوژه هایى بود كه او سال ها پیش انجام داد و با سروصداى زیادى مواجه شد. او به زندگى خصوصى زنان در تقابل با مدیر این مراكز رسوخ كرد و نشان داد كه چطور با تجارت جسم و روح این زنان و دخترانشان، مدیران صاحب همه چیز مى شوند. دیان با این روش مردم را متوقع كرده تا همیشه پیگیر موضوعات بكر و تازه از سوى روزنامه كرونیكل باشند. فیتزموریس در بیشتر مواقع گزارش عكس هایش را خودش مى نویسد. سوژه هایش گاه خطرناك تر از آن هستند كه یك زن به میان آنها برود. او در میان قاچاقچیان و موتور سواران وحشى هم رفته و از ظریف ترین روابط و شرایط زندگى آنها عكاسى كرده. همسرش هم عكاس روزنامه كرونیكل است. او در مورد دیان مى گوید: «كسى نمى تواند جلوى احساسات انسان دوستانه او را بگیرد. اگر احساس كند جایى وجود دارد كه به عده اى از آدم ها ظلم مى شود، دوربینش را برمى دارد و با همه خداحافظى مى كند. ما با این روحیه عجیب دیان كنار آمده ایم و البته عادت كرده ایم كه نتیجه انسانى عملش را هم ببینیم. نیتش قبل از این كه به حرفه اش فكر كند، حس همیارى و كمك به آدم ها است. همین حس از او عكاس ساخته. این چیزها را نمى توان در دانشگاه ها یاد گرفت!» دیان فیتزموریس، جوایز زیادى را در زمینه عكاسى از آن خود كرده؛ تا به حال برگزیده انجمن روزنامه نگاران حرفه اى، اتحادیه ملى عكاسان مطبوعات، اتحادیه عكاسان مطبوعاتى كالیفرنیا شده و همچنین برنده عكس سال عكس هاى خبرى سال ،۲۰۰۲ هم شده است. معتقد است، عكاسى فقط این نیست كه همان چیزى را ثبت كنى كه در حال وقوع است. عكاسى زمانى جوابگوى همه مسائل و مشكلات خواهد بود كه به سراغ لایه هاى زیرین اجتماع رفته و موضوعاتى را عكاسى كنى كه دیگران از دیدن و تحلیل كردنشان معذورند. او مى گوید: «من همه چیز را وقتى یاد گرفتم كه فهمیدم نباید منتظر بمانم تا دانشگاهم تمام شود. تازه فهمیدم كه خارج از دانشگاه موضوعات حقیقى موج مى زنند. سوژه و دردهاى جامعه را نمى توان در میان كاغذ و كتاب ها پیدا كرد. كارم را كه در روزنامه هاى كوچك و بى اهمیت و انتشاراتى غیر معروف شروع كردم فهمیدم ایده آل هایم چیست. ایده آل من عكاسى تبلیغاتى، مد، ورزشى یا آتلیه اى نبود. دلم مى خواست دنبال چیزهایى بروم كه بوى گند مى دهند! چیزهایى كه همه از آنها فرار مى كنند. این كار یعنى نه! شنیدن. و من رفتم و عادت كردم. حالا دیگر پوستم براى تبدیل كردن «نه» به «بله» كلفت شده و این برایم لذتبخش است.»

درباره دیان فیتزموریس برنده جایزه پولیتزر آزاده عصاران